Zabawy i ćwiczenia z elementami równowagi

Umiejętność zachowania równowagi rozwija się; u dzieci powoli i stopniowo, w miarę nabywania sprawności przez układ nerwowy. Przez zabawy i ćwiczenia równowagi oddziałujemy silnie na dosko­nalenie koordynacji nerwowo – ruchowej. Wykonywanie ćwiczeń równowagi wymaga od dzieci koncentracji uwagi, spokoju, opano­wania wewnętrznego, a w warunkach szczególnie skomplikowanych — pełnego udziału świadomości. Zabawy i ćwiczenia z elementami równowagi mają duże znaczenie użytkowe, dlatego należy je pro­wadzić w najrozmaitszych postaciach i zmieniających się warunkach, przestrzegając zasady stopniowania trudności.

Młodszym dzieciom dajemy tylko takie ćwiczenia równowagi, które pomagają w jej zachowaniu przy ruchach spotykanych w życiu co­dziennym, zwłaszcza w chodzie, który utrudniamy przez zwężenie powierzchni, przez przekraczanie płaskich przedmiotów, wreszcie wymijanie czy przenoszenie przedmiotów po wyznaczonej drodze. W grupie czterolatków przechodzimy stopniowo do chodu na nie­znacznej wysokości, do wykonywania łatwych ruchów równoważ­nych, stania na jednej nodze, które następnie można utrudnić przez dodatkowe ruchy z przyborem i bez przyboru, np. odwracanie gło­wy, zamykanie oczu, pracę ramion, przekładanie woreczka pod ko­lanem itp.

Większość dzieci pięcioletnich wykonu jo swobodnie chód po ła­weczce lub innych naturalnych przyrządach, np. krawężniku, klocu drzewa, pochylni. Dlatego ćwiczenia te można utrudniać dodatko­wymi zadaniami, np. idąc po ławce przełożyć woreczek z jednej strony na drugą, przenieść klocek, piłkę na wyciągniętej dłoni itp. Można również od dzieci pięcioletnich wymagać utrzymania rów­nowagi po intensywnym ruchu. Dzieciom sześcioletnim utrudniamy chód po ławeczce wymagając przekraczania przeszkód, przechodze­nia w pochyleniu pod linką, na czworakach, podskokami. Wprowa­dzamy również próby przejścia po listwie odwróconej ławeczki. Wszystkie ćwiczenia równowagi wymagają od dzieci skupienia, opa­nowania oraz odwagi, dlatego dzieciom mniej sprawnym należy poświęcić więcej czasu, indywidualnie udzielić pomocy, szczególnie przy ćwiczeniach na podwyższeniu.

  1. Zanieś śniadanie!

Przybory: Krążki dla połowy grupy dzieci i drobne przedmioty, które można położyć na krążku, np. woreczki, pudełka od zapałek, klocki itd.

Przygotowanie: Dzieci podzielone na dwie grupy. Jedna grupa to kelnerzy, którzy otrzymują tacę ze śniadaniem (krążek z woreczkiem lub pudełkiem od zapałek); kelnerzy stoją obok siebie szeregiem (płotkiem) po jednej stronie sali. Naprzeciwko każdego kelnera stoi, w odległości 5— 6 kroków, jedno dziecko-gość.

Zabawa: Na polecenie kelnerzy idą w stronę gości i wręczają im tacę ze śniadaniem, po czym wracają na swoje miejsca. Następuje zmiana ról i zabawa toczy się od początku.

  1. Po wąskiej dróżce

Przygotowanie: Narysowana kredą na podłodze, patykiem na bo­isku lub ułożona ze skakanek wąska dróżka (dwie równoległe linie w odstępie 20 cm). Na dróżce rozłożone drobne przedmioty: klocki, woreczki, krążki itp. Zabawa: Na polecenie prowadzącej dzieci ko­lejno przechodzą po dróżce, omijając przedmioty. Kto wykona zada­nie, idzie na koniec kolejki.

  1. Przekraczanie linki Przybory: Długa linka.

Przygotowanie: Linka uwiązana 30 cm nad ziemią, drugi koniec linki trzyma nauczycielka.

Zabawa: Dzieci podzielone na grupy przekraczają linkę tak, aby jej nie dotknąć. Gdy opanują ruch, można linkę podnieść trochę wyżej.

  1. Omiń kałużę!

Przybory: Skakanki.

Przygotowanie: Na boisku lub na sali narysowane lub ułożone ze skakanek różnego kształtu i w różnych kierunkach kałuże.

Zabawa: Dzieci idą gromadkami, przekraczając i omijając kałuże. Które wpadło do błota odchodzi na bok (na chwilę), żeby oczyścić się i osuszyć. Potem wraca do zabawy.

  1. Nic podepcz grządek!

Przybory: Linki lub skakanki

Przygotowanie: Na boisku lub na sali ułożone lub narysowane grządki i ścieżki. Tworzą je równolegle ułożone lub narysowane linie. Grządki o szerokości 40 cm, ścieżki — 15 cm. Grządki i ścieżki ułożo­ne są na przemian: grządka, ścieżka, grządka, ścieżka itp.

Zabawa: Dzieci ustawione grupkami, wchodzą kolejno, jedno za drugim na ścieżkę, idą parę kroków, potem przekraczają grządki i idą po drugiej ścieżce (Rys. na str. 44).

6. Między szczeblami drabinki Przybory: Szarfy lub skakanki.

Przygotowanie: Drabinki ułożone z szarf, skakanek lub narysowane kredą. Dzieci podzielone na tyle grup, ile jest drabinek.

Zabawa: Na polecenie nauczycielki dzieci kolejno przechodzą mię­dzy szczebelkami tak, aby nie popsuć drabinki. Kto przeszedł po drabince, idzie na koniec swojej kolejki.

  1. Bociany chodzą po łące

Ustawienie w luźnej rozsypce. Na polecenie prowadzącej dzieci chodzą w różnych kierunkach wysoko podnosząc kolana. Na sygnał zatrzymują się, stają na jednej nodze, a stopę drugiej opierają o kolano nogi postawnej. Wyciągają ramiona w przód i klaszcząc w ręce mówią: „Kle, kle, kle”. Chód i stanie jednonóż powtarzamy kilka razy.

  1. Przejście przez strumyk Przybory: Skakanki, linki, deski.

Przygotowanie: Rzeka ułożona z linek lub narysowana za pomocą równoległych linii w odległości 3-4 m. Na rzece ułożone kładki — są to deski lub linie równoległe, w odstępie 20 cm, ułożone ze skakanek lub narysowane. Kładek jest kilka i są oddalone od siebie, aby dzieci idąc po nich nie przeszkadzały sobie wzajemnie.

Zabawa: Dzieci idą przez kładkę na rzece. Które wpadło do wody i zamoczyło nogi, musi się na boku osuszyć. Potem wraca do zabawy.

  1. Przejście po kamieniach

Przybory: Kółka od sersa i dwie długie linki.

Przygotowanie: Rzekę wyznaczamy podobnie jak w poprzedniej zabawie. Zamiast kładek układamy kółka od sersa lub rysujemy koła w różnych odstępach, nie przekraczających długości kroku dziecka — to kamienie.

Zabawa: Dzieci idą ostrożnie na palcach po kamieniach. Z ostatnie­go kamienia skaczą na brzeg.

10. Omiń pokrzywy

Przybory: Klocki.

Przygotowanie: Dwie linie równolegle w odległości 3 m jedna od drugiej. Między nimi ustawione klocki w linii prostej — w krótkich rzędach. Dzieci ustawione grupami po 4—5 przed każdą partią kloc­ków.

Zabawa: Przebiegać między klockami tak, żeby się nie sparzyć, nie dotknąć klocka. Dzieci biegną na palcach wężykiem między klocka­mi, omijając je raz z jednej, raz z drugiej strony.

Odmiana

Ustawienie takie samo, tylko klocki nieco niższe. Przejście w linii prostej z przekraczaniem klocków, aby ich nie dotknąć.

  1. Marsz z przeszkodami

Przybory: Materiał do układania przeszkód: linka, skakanki, pudełka, krążki, kółka od sersa.

Przygotowanie: Dzieci układają przeszkody według polecenia na­uczycielki. Linka uwiązana na wysokości 30—40 cm nad ziemią, kół­ka od sersa poukładane w różnych odstępach, murek ułożony z pu­dełek, kałuże ze skakanek, woreczki, luźno rozłożone klocki. Zabawa: Dzieci, ustawione jedno za drugim, idą za nauczycielką i pokonują napotykane po drodze przeszkody: przekraczają linkę tak, aby jej nie dotknąć, trafiają stopami w kółka od sersa, przekraczają murek, omijają kałuże itd. Kto nie spełni dobrze zadania, biegnie na koniec rzędu, aby jeszcze raz powtórzyć ćwiczenie.

  1. Marsz z krążkiem na głowie

Przybory: Krążki (tyle, ile dzieci). Przygotowanie: Dwiema liniami oznaczona wąska dróżka — 30 cm szerokości. Dla grupy ćwiczącej należy wyznaczyć 2—3 dróżki. Dzieci stoją w rzędach przed dróżka­mi. Zabawa: Na polecenie nauczycielki dzieci układają krążki na gło­wie i idą prosto, patrząc przed siebie, żeby nie zboczyć z drogi i nie stracić krążka z głowy.

  1. Kto potrafi przenieść piłkę na krążku?

Przybory: Piłka, krążki.

Przygotowanie: Każde dziecko otrzymuje jedną piłkę i jeden krążek. Zabawa: Dzieci stoją w rozsypce. Na polecenie układają piłkę na krążku i chodzą w różnych kierunkach, dopóki piłka nie spadnie. Wtedy dziecko staje z piłką w ręku i krążkiem na głowie, obserwując chód innych dzieci. Nauczycielka udziela pochwały tym dzieciom, które najdłużej utrzymały piłkę na krążku.

Ćwiczenia i zabawy w staniu jednonóż

  1. Uginanie nogi wolnej w przód i w tył.
  2. Rysowanie kółka palcami stopy nogi wolnej po podłodze i w powietrzu.
  3. Uginanie nogi w tył z jednoczesnym chwytem za stopę.
  4. Dotykanie stopą nogi wzniesionej kolana nogi postawnej.
  5. Dotykanie czołem kolana nogi wzniesionej.
  6. Wskazanie nogą wolną ściany przed sobą, za sobą i z boku.
  7. Klaskanie nad głową w staniu jednonóż.
  8. Klaskanie nad kolanem i pod kolanem nogi wzniesionej.
  9. Stanie na jednej nodze (jak bocian) i machanie ramionami (skrzydłami).
  10. Stanie na jednej nodze jak bocian i klekotanie (z wyciągniętych rąk zrobić długi dziób).
  11. Przekładanie nogi przez splecione ręce.
  12. Zakładanie i zdejmowanie buta w staniu jednonóż.
  13. Obracanie się dokoła osi ciała i zatrzymanie się na sygnał w staniu jednonóż.
  14. Stanie na jednej nodze, druga mocno ugięta i skierowana kolanem w bok, ręce przytrzymują stopę z przodu.
  15. Podskoki w przód, z obrotami, a na klaśnięcie prowadzącej szybkie zahamowanie ruchu.
  16. Noszenie woreczka na stopie nogi lewej i prawej.
  17. Ułożenie woreczka na stopie, podrzucanie go i chwytanie.
  18. Położenie woreczka na kolanie nogi wzniesionej i klaskanie nad głową.
  19. Podnoszenie woreczka palcami stopy i powolne opuszczanie w dół.

K. Wlaźnik, Wychowanie fizyczne w przedszkolu, Warszawa 1976