Organizacja zabaw ruchowych dla dzieci w wieku przedszkolnym

Przygotowanie zabawy

Wartość kształcąca i wychowawcza zabawy zależy, między innymi, od właściwego jej przygotowania. Przed przystąpieniem do zabawy prowadząca powinna:

  • dostosować zabawę pod względem organizacyjnym i ruchowym do możliwości grupy dziecięcej.
  • przygotować odpowiednie przybory, wyznaczyć teren i wciągnąć dzieci do przygotowania zabawy, np. zalecić rysowanie gniazd, gara­ży itp.,
  • wprowadzić dzieci w tematykę zabawy i zainteresować nią.

Uprawnianie zbiórek i czynności pomocniczych

Wielką pomocą w organizacji zabawy będzie wdrażanie dzieci do szybkiego ustawiania się, odnajdywania swego miejsca, zachowania kolejności i porządku przy rozdawaniu i zbieraniu przyborów oraz współpraca przy wyznaczaniu terenu zabawy.

Podawanie prawideł i przepisów

Wszelkie przepisy oraz prawidła należy formułować jasno i zrozu­miale. Mają one wyrabiać wolę, szybką reakcję na sygnały, karność, umiejętność współdziałania w zespole. Prawidła należy podawać w taki sposób, aby; osiągały zamierzone cele wychowawcze, a dla dzieci stały się warunkiem dobrej zabawy.

Udział nauczyciela w zabawie

Dla wydobycia właściwej treści i ułatwienia dzieciom zrozumienia zabawy prowadząca pierwsza bierze na siebie trudniejszą rolę. Po opanowaniu przez dzieci zabawy wciąga się do współdziałania po­czątkowo aktywniejsze jednostki, a następnie, stopniowo, wszyst­kie. Czynny udział nauczycielki jest podstawowym warunkiem do­brej organizacji zabawy, gdyż pozwala na pominięcie zbyt długich objaśnień, które dla małych dzieci są nudne i nużące.

Aby zabawa osiągnęła zamierzony cel, nauczycielka musi przewi­dzieć właściwy stosunek części organizacyjnej do ruchowej. Chodzi o to, aby rozdawanie przyborów i ustawianie dzieci nie trwało dłużej niż sama zabawa.

Przybory

Do prowadzenia zabawy potrzebne są różne przybory. Używanie ich ułatwia organizację zabawy, zwiększa zainteresowanie, pobudza wyobraźnię i aktywność dzieci. Duże znaczenie wychowawcze ma przechowywanie, rozdawanie i zbieranie przyborów. Należy ten moment przewidzieć i tak przygotować, aby rozdawanie przyborów nie zabierało zbyt wiele czasu, odbywało się szybko i sprawnie. Mo­żemy to zorganizować w następujący sposób:

  • w określonym miejscu ułożone są przybory, do których kolejno podchodzą dzieci, biorą je do ręki,
  • kilkoro wyznaczonych dzieci rozdaje przybory,
  • nauczycielka sama rozdaje przybory lub też je rozkłada.

Przybory powinny być utrzymane w dobrym stanie, a ich liczba — zgodna z aktualną potrzebą przedszkola. W celu uniknięcia nieporo­zumień wszystkie dzieci w danej grupie otrzymują rów­nowartościowe przybory. Można pozwolić na wybieranie kolorów (woreczków, piłeczek, krążków), jeśli nie ma to wpływu na przebieg zabawy. Należy unikać używania w czasie jednej zabawy zbyt wielu przyborów, gdyż rozprasza to uwagę, powoduje zamieszanie i zabie­ra dużo czasu. Przy wprowadzaniu danego przyboru po raz pierwszy należy pozwolić dzieciom na indywidualną zabawę, aby najpierw zapoznały się z przyborem, obejrzały go, a potem, przy zabawie zor­ganizowanej, skupiły się na wykonywaniu poleceń nauczycielki. Używanie sygnałów

Zorganizowana zabawa zespołowa wymaga przestrzegania pewnych warunków: zebrania grupy, ustawienia, jednoczesnego biegu lub zahamowania ruchu. Posługujemy się wtedy podawaniem sygnałów lub haseł. Mogą to być sygnały słuchowe, jak klaśnięcie, uderzenie w bębenek, gwizdek, lub wzrokowe — podniesienie ręki, barwnej tarczy lub chorągiewki.

Stosowanie w zabawie różnorodnych sygnałów, zarówno wzroko­wych, jak i słuchowych, ma znaczenie kształcące. Duże znaczenie wychowawcze ma właściwe używanie sygnałów — nie mogą one być zbyt ostre i głośne, gdyż oddziałują wówczas niekorzystnie na układ nerwowy i są niewłaściwe ze względów wychowawczych.

Dzieci tracą wrażliwość na sygnały łagodniejsze, przywykają do hała­śliwego zachowania się i reagują wyłącznie na sygnały głośne. Umie­jętne posługiwanie się sygnałami i odpowiednie modulowanie głosu wytwarza potrzebne zainteresowanie oraz powoduje skupienie uwagi. Gdy dzieci są zbyt ożywione i krzykliwe, skuteczniej uspokoi się je zabawą, która wymaga ciszy, niż gwałtownym pokrzykiwaniem i ostrymi sygnałami. Za pomocą systematycznego kształcenia spo­strzegawczości i orientacji możemy doprowadzić dzieci do rea­gowania nie tylko na umiarkowane sygnały słuchowe, ale także na ruchy, jak uniesienie ręki, znak chorągiewką itp.

Zakończenie zabawy

Zakończenie zabawy jest również ważne pod względem wychowaw­czym. Obejmuje ono, między innymi, omówienie przebiegu zabawy, jeśli zachodziły sytuacje, na które trzeba zwrócić uwagę (np. wyróż­nić grupę, która wywiązała się najlepiej z zadania) oraz zebranie, uporządkowanie i sprzątnięcie używanych w zabawie przyborów.


K. Wlaźnik, Wychowanie fizyczne w przedszkolu, Warszawa 1976