Archiwa kategorii: Prace licencjackie

prace licencjackie z pedagogiki

Kierunki i formy przeciwdziałania zachowaniom agresywnym

Społeczna inicjatywa działalności na rzecz dobra dzieci w Polsce – choćby tylko w XX wieku – ma długą tradycje. Nie ma sensu w tym miejscu rozwodzić się nad rolą jaką w tej walce „o” prawa i „w” ich obronie, spełniły takie osoby jak Janusz Korczak czy Maria Łopatkowa. Ważne jedynie jest, że takie osoby i (nie)formalne organizacje istniały i cały czas działają. Potrafią również, co w Polsce niestety jest rzadkie, ze sobą współpracować. Do wspólnych celów organizacji pozarządowych działających w interesie dzieci, można zaliczyć nie tylko bezpośrednią pomoc konkretnym dzieciom, ich rodzicom i opiekunom, ale – w ostatecznej formie – wypracowanie systemu pomocy, integrującego działania instytucji państwowych, samorządowych oraz pozarządowych pracujących na rzecz dzieci na danym terenie.

„Komitet Ochrony Praw Dziecka” (KOPD) to pierwsza – powstała w roku 1981 – pozarządowa organizacja Europy Wschodniej. Skupia ona wokół siebie ludzi dobrej woli, którzy chcą dbać i strzec godności dziecka oraz wychowywać je z poszanowaniem praw. Jednym z ostatnich projektów KOPD jest program „Raz, dwa, trzy.”

“Raz, dwa, trzy” to projekt stworzenia Centrum Interwencyjnego, do którego będą bezpośrednio mogły zgłaszać się same dzieci. KOPD proponuje (i apeluje) o stworzenie możliwości i miejsca w którym dzieci mogłyby głośno mówić o swoich problemach i gdzie mogłyby uzyskać pomoc. Po porostu chce stworzyć przestrzeń, w której dzieci mogłyby mówić same za siebie, reprezentować swoje stanowisko, wyrażać własne uczucia. Podstawową formą realizacji tego projektu oraz jego nowatorstwem jest stworzenie bezpłatnej linii telefonicznej dla dzieci i młodzieży. Informacja o niej znalazłaby się w każdym przedszkolu, każdej szkole podstawowej, gimnazjum oraz szkole średniej na terenie województwa mazowieckiego. Telefon ten miałby być czynny osiem godzin dziennie, od poniedziałku do piątku. Dyżurować przy nim będą pedagodzy, psycholodzy, przeszkoleni wolontariusze. Będzie to pierwszy kontakt dziecka z KOPD, a dalsze postępowanie i zaproponowana mu pomoc będzie zależała od specyfiki zgłaszanego problemu. Po zgłoszeniu się dziecka do KOPD zbadana zostanie i zdiagnozowana jego sytuacja pod kątem środowiska rodzinnego, szkolnego, rówieśniczego. Po dokonaniu takiej diagnozy nastąpi podjęcie stosownej interwencji lub zostanie zaproponowana jedna z form pracy prowadzona przez pracowników ośrodka:

  • terapia indywidualna
  • terapia rodzinna
  • terapia grupowa
  • grupy wsparcia, rozwojowe i inne
  • mediacja
  • pogłębione badanie psychologiczne
  • badanie seksuologiczne
  • konsultacja psychiatryczna
  • porada prawna
  • wywiad środowiskowy
  • interwencja w miejscu zamieszkania dziecka, lub w innym miejscu w którym doszło do przemocy
  • udzielenie informacji o innych placówkach wyspecjalizowanych w rozwiązywaniu danego problemu, którego specyfika wykraczałaby poza nasz obszar działania
  • nawiązanie kontaktu z innymi instytucjami (OPS, sądy, policja, prokuratura, kuratorzy, opiekunowie społeczni i inne ośrodki udzielające specjalistycznej pomocy)

Spodziewany efekt tego projektu to:

– polepszenie funkcjonowania dziecka w życiu społecznym, rodzinnym, szkolnym a także w środowisku rówieśniczym;

– zmniejszenie dysfunkcji rodziny poprzez usuwanie skutków: przemocy, krzywdzenia dziecka, a także kryzysów małżeńskich związanych np. z problemem uzależnień (np. alkoholizm jednego z członków rodziny)

– zwiększenie dostępności profesjonalnej pomocy psychologicznej, pedagogicznej i prawnej (oraz innej pomocy specjalistycznej)

– poszerzenie wiedzy na temat praw dziecka wśród osób dorosłych

– poprawa umiejętności wychowawczych rodziców i związane z tym polepszenie ich funkcjonowania w roli opiekunów;

– rozwiązanie konkretnych sytuacji kryzysowych nawiązanie współpracy z innymi placówkami i organizacjami pozarządowymi, a także rządowymi w celu zapewnienia kompleksowej, specjalistycznej pomocy dziecku i jego rodzinie.

W tej chwili KOPD zbiera pieniądze i szuka sponsorów na urzeczywistnienie tego projektu.

Fundacja „Dzieci Niczyje” jest organizacją o charakterze non-profit. Jej działalność adresowana jest do dzieci maltretowanych fizycznie, psychicznie, wykorzystywanych seksualnie oraz zaniedbywanych; do rodziców i opiekunów tych dzieci, a także do wszystkich osób stykających się (lub mogących się zetknąć) w pracy zawodowej z przypadkami krzywdzenia najmłodszych obywateli. Swoją działalność fundacja prowadzi poprzez udzielanie doraźnej i długofalowej pomocy pedagogiczno-terapeutycznej, poprzez doradztwo psychologiczne, pedagogiczne i prawne. Organizuje również specjalistyczne szkolenia z zakresu problematyki dziecka krzywdzonego dla różnych grup profesjonalnych oraz zespołów interdyscyplinarnych. Prowadzi badania i analizy poszerzające wiedzę o problemie oraz stanowiące podstawę projektowanych działań. Od początku istnienia partnerem Fundacji jest francuskie stowarzyszenie humanitarne „Medecins du Monde” (Lekarze Świata).

Fundacja „Dzieci Niczyje” angażuje się w szereg codziennych zajęć na rzecz dobra skrzywdzonych dzieci, a także ich rodziców. W Warszawie, z jej inicjatywy, działa od roku 1996 Centrum Dziecka i Rodziny. Jego długofalowym celem jest wypracowanie modelu

pomocy dzieciom w środowisku wielkomiejskim, przy systemowej współpracy wszystkich instytucji oświatowych, opiekuńczych, służby zdrowia, policji i pomocy społecznej. W jego ramach prowadzone są dwa programy:

– Centrum Praskie, które skierowane jest do dzieci krzywdzonych fizycznie, psychicznie i zaniedbywanych oraz ich rodzin z terenu warszawskiej dzielnicy Praga-Północ.

– Oferta Poradni dla dzieci wykorzystywanych seksualnie i ich rodzin adresowana do dzieci wykorzystywanych seksualnie i ich rodzin z terenu Warszawy i okolic.

W tym samym roku co Centrum powstał również, na terenie gminy Białołęka, Ośrodek Pomocy Dziecku i Rodzinie „Pociecha.” Ośrodek ten ściśle współpracuje ze świetlicą środowiskową prowadzona przez Towarzystwo Przyjaciół Dzieci (TPD), gdzie jego podopieczni mogą spędzać czas w godzinach popołudniowych. Jak każdej świetlicy TPD, także tu dzieci mogą się bawić, a także uzyskać pomoc w odrabianiu lekcji czy finansowe wsparcie dla swojej rodziny.

Ogólnopolskie Pogotowie dla Ofiar Przemocy w Rodzinie „Niebieska Linia” to placówka Instytutu Psychologii Zdrowia Polskiego Towarzystwa Psychologicznego. Od lipca 1995 roku realizuje zadania w zakresie przeciwdziałania przemocy na zlecenie PARPA. Do głównych zadań Pogotowia należy prowadzenie:

1) Ogólnopolskiego Telefonu dla Ofiar Przemocy w Rodzinie „Niebieska Linia”

Telefon działa od lipca 1995 roku i adresowany jest do: ofiar, sprawców oraz świadków przemocy w rodzinie. Dysponuje numerem 0 801-1200-02 (od lipca 2002 pierwszy impuls jest płatny – dotąd była to linia darmowa) który jest czynny od poniedziałku do soboty w godzinach 10-22, a także w niedziele od 10 do 16. Telefon „Niebieska Linia” dysponuje komputerową bazą danych, która pozwala na udzielanie informacji na temat miejsc gdzie w całej Polsce można uzyskać pomoc. Systematycznie gromadzi również dane o skali zjawiska przemocy.

2) Poradnia Niebieska Linia

Od roku 1996 Pogotowie prowadzi, i stale modyfikuje, kompleksowy program pomocy rodzinie dotkniętej przemocą domową. Z założenia zmierza on do udzielania wielorakiej i skuteczniejszej pomocy dla wszystkich członków rodziny. Obecnie Poradnia realizuje trzy programy:

  1. a) program dla ofiar przemocy w rodzinie
  2. b) program dla dzieci z rodzin dotkniętych przemocą domową
  3. c) program dla osób stosujących przemoc

3) Centrum Informacyjne

4) Obsługa i rozwój Ogólnopolskiego Porozumienia Osób i Organizacji Pomagających Ofiarom Przemocy w Rodzinie „Niebieska Linia”.

Porozumienie powstało w grudniu 1996 roku podczas III Ogólnopolskiej Konferencji „Przeciw przemocy.” Skupia ono osoby oraz instytucje, które popierają program przeciwdziałania przemocy w rodzinie. Należą więc do niego: służby społeczne, wymiar sprawiedliwości, dziennikarzy oraz ludzi dobrej woli. W związku z tym przedsięwzięciem do zadań Pogotowia należy:

  • administrowanie bazami danych członków Porozumienia „Niebieska Linia” z terenu całego kraju oraz wydawanie dla członków Porozumienia informatora o placówkach;

– organizowanie ogólnopolskich konferencji mających na celu pogłębienia wiedzy o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie;

– przygotowywanie materiałów edukacyjnych i ulotek informacyjnych poświęconych problematyce przeciwdziałania przemocy, które następnie kolportuje do wszystkich członków Porozumienia;

– organizowanie narad i grup roboczych członków Porozumienia;

– organizowanie i prowadzenie „Akcji Specjalnych” mających na celu interwencję w instytucjach w obronie ofiar przemocy domowej;

– wraz z PARPA i Komendą Główną Policji wdraża procedurę Niebieskiej Karty; –

– przygotowuje i promuje projekty rozwiązań systemowych w środowiskach lokalnych;

– bierze udział w przygotowaniach ogólnopolskich kampanii na rzecz przeciwdziałania przemocy w rodzinie.

Funkcja wychowawcza rodziny

Funkcja wychowawcza rodziny obejmuje postawy i zacho­wania rodziców w stosunku do siebie jak i swych dzieci, atmosferę emocjonalną i kulturą życia rodzinnego, udział dzieci w wykonywaniu prac na rzecz domu, współpracę rodziny ze szkołą oraz uczestnictwo rodziny w życiu społeczno-kulturalnym kraju.

Do funkcji wychowawczej rodziny należy przekazywanie dzie­ciom języka, podstawowych zasad dobrego zachowania, zwyczajów, obyczajów, kształtowanie wartości moralnych, pojęcia dobra i zła oraz wartości kultury. Funkcja ta nazywana jest także socjalizacyjną lub socjalizacyjno-wychowawczą.

„Socjalizacyjno-wychowawcza funkcja rodziny uległa w cza­sach cywilizacji współczesnej znacznym przekształceniom. Jej zakres uległ zwężeniu ze względu na obszar działania innych instytucji, ale w tym zawężonym zakresie zwiększyły się znacznie jej socjalizacyjno-wychowawcze zadania ze względu na bardziej skomplikowane warunki społeczne świata współczesnego i zwiększone wymagania edukacyjne.”[i]

Jak widzimy rodzina w dalszym ciągu silnie oddziałuje na dzieci, jednakże nastąpiła zmiana, czyli indywidualizacja oddziaływań ze względu na różnicowanie się postaw życiowych matek i ojców oraz ich działań wychowawczych. Jest to proces bardzo trudny ze względu na edukację rodziny czyli zmiany jakim rodzina podlega.

„Rodzina współczesna jako instytucja społeczno-wychowawcza, ulegając ewolucji nie zawsze nadąża za dokonującymi się przemianami społeczno gospodarczymi. Dlatego rodzą się trudności i zaburzenia funkcji wychowawczych w niektórych rodzinach -zwłaszcza w tych, gdzie obydwoje rodzice pracują- i dlatego powstaje potrzeba dostosowania takich rodzin do nowych warunków życia. W zmieniających się warunkach cywilizacji przemysłowej zachodzi potrzeba opartego na podstawach naukowych przygotowania pedagogicznego rodziców do pełnienia, funkcji wychowawczych w rodzinie.”[ii]

Podsumowując możemy powiedzieć, że różnorodność pełnionych przez rodzinę funkcji i decyduje o charakterze wychowania w rodzinie i wywołuj e określone skutki wychowawcze, nie mniej ważne od refleksyjnych oddziaływań rodziców polegających na pouczaniu, przekazywaniu przekonań i poglądów, kształtowaniu nawyków, przyzwyczajeń i cech instrumentalnych. Bardzo ważną rolę odgrywa tu zachowanie rodziny, jej poszczególnych członków w życiu codziennym; zachowania te mogą przyczynić się do formowania poglądów dziecka na otaczającą rzeczywistość.

Rodzina, która konsekwentnie i z powodzeniem realizuje wszystkie funkcje przygotowuje dziecko do życia poza domem rodzin­nym umożliwiając dziecku „wrastanie” w społeczeństwo, a także harmonijny rozwój osobowości. Są to bardzo ważne zadania, które mają do spełnienia rodzice i od których zależy późniejsze funkcjonowanie dziecka już jako osoby dorosłej w rodzinie i w społeczeństwie.

[i] T. Pilch, J. Lepalczyk, Pedagogika społeczna, Wyd. II, Warszawa 1995 r., s. 148.

[ii] H. Smarzyński, Rodzina współczesna jako środowisko wychowawcze, Kraków 1978 r., s. 9.

Funkcja psychohigieniczno – emocjonalna rodziny

Funkcja psychohigieniczno – emocjonalna jaką spełnia każda rodzina ma na celu zapewnienie „zdrowia” emocjonalno-psychicznego. Rodzina poprzez zapewnienie swym członkom stabilizacji, bezpieczeństwa, możliwości wymiany emocjonalnej i stwarzanie warunków dla rozwoju osobowości przyczynia się do ich dojrzałości emocjonalnej i równowagi psychicznej.

Funkcja emocjonalna to funkcja ekspresji uczuć, zrozumienia, uznania lub też rozładowania napięć emocjonalnych, zapewniająca członkom rodziny poczucie bezpieczeństwa. Dzięki wypełnianiu przez rodzinę tej funkcji zaspokajane są potrzeby emocjonalne: miłości i przynależności, uznania i szacunku, poczucia bezpieczeństwa. Rodzina stwarza swym członkom okazję do kształtowania i wzbogacania własnej osobowości oraz możliwości realizacji potrzeby samo urzeczywistniania. Przyczynia się ona do spójności małżeństwa i rodziny.

„Zaspokajanie ww. potrzeb psychospołecznych przez rodzinę spełnia ważną rolę profilaktyczną, gdyż zapobiega powstawaniu zaburzeń emocjonalnych u jednostki. Obecnie zaspokajanie tych potrzeb jest odczuwane przez poszczególnych członków rodziny jako pierwszoplanowe. We współczesnej rodzinie, funkcja zabezpieczająca zdrowie psychiczne oraz funkcja socjalizująca stają się centralnymi z punktu widzenia interesów całego społeczeństwa i fakt ten stanowi także jeden z symptomów przemian rodziny.”[i]

[i] M. Ziemska, Rodzina i dziecko, Warszawa 1979 r., s. 250.

Adresaci polityki prorodzinnej

W zależności od tego jaki będzie przyjęty główny cel polityka rodzinna może być adresowana do:

  • wszystkich rodzin z dziećmi,
  • wybranych kategorii rodzin z dziećmi (np. rodziny wielodzietne, ubogie, niepełne, dotknięte patologią społeczną).

Państwo realizuje politykę rodzinną przy pomocy następujących instrumentów: środków prawnych, świadczeń pieniężnych, świadczeń w naturze, usługi społeczne.

a)      normy prawne regulują stosunki rodzinne oraz relacje rodziny z państwem i innymi instytucjami. Wyznaczają warunki i zasady korzystania ze świadczeń rodzinnych, określając w ten sposób krąg uprawnionych do świadczeń pieniężnych, rzeczowych i usług,

b)      świadczenia pieniężne społeczne w postaci różnych zasiłków i zapomóg adresowane są do rodzin o niskich dochodach. Świadczenia rodzinne przysługują z tyt. np. niepełnosprawności dziecka, opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, samotnego wychowywania dziecka, wielodzietności, rozpoczęcia roku szkolnego, podjęcia przez dziecko nauki poza miejscem zamieszkania.

c)      świadczenia w naturze obejmują dobra rzeczowe przekazywane rodzinom (odzież, opał, paczki żywnościowe itp.),

d)     usługi społeczne mają na celu wspieranie rodziny w wypełnianiu jej podstawowych funkcji. Usługi te realizowane są za pomocą infrastruktury społecznej (gminy odpowiadają za tworzenie, prowadzenie i finansowanie żłobków, przedszkoli, szkół podstawowych, gimnazjów oraz placówek oświatowo-kulturalnych, zadaniem powiatów jest prowadzenie szkół specjalnych, placówek opiekuńczo-wychowawczych)[1].


[1] por. Ustawa o pomocy społecznej z dn.24.03.2004 r. z późn. zm. oraz Ustawa z dnia 23.11.2003 r. o świadczeniach rodzinnych z późn. zm., oraz Rodziny polskiej polityka rodzinna; stan i kierunki przemian, w: Polityka społeczna. Podręcznik akademicki, red. G. Firlit-Fesnek, Wydawnictwo PWN, Warszawa 2007r., s.195-197.

Podział technik badań pedagogicznych

Poniżej przedstawię podział technik badań pedagogicznych zaproponowany przez Tadeusza Pilcha oraz Teresę Bauman. Techniki są czynnościami poznawczymi. Do najczęściej stosowanych technik badawczych autorzy zaliczyli[1]:

a)      obserwacja „jest czynnością badawczą polegającą na gromadzeniu danych drogą postrzeżeń”[2]. Obserwacja dostarcza najbardziej naturalnej, a zarazem prawdziwej wiedzy o obserwowanej grupie. Wyróżnia się kilka postaci obserwacji:

  • obserwacja otwarta lub swobodna. Pełni ważną rolę w początkowym etapie badań. Pozwala zebrać ogólną wiedzę o przedmiocie badań, a tym samym jest wstępem do budowania szczegółowego planu dalszego toku badań, a w szczególności do sformułowania hipotez wstępnych,
  • systematyczna obserwacja bezpośrednia lub pośrednia. Polega na planowym zbieraniu spostrzeżeń przez ściśle określony czas celem poznania wzajemnych zależności w zbiorowościach społecznych. Obserwacja systematyczna wymaga następujących elementów: problematyki, czasu oraz sposobu gromadzenia materiału. Obserwacja systematyczna ma ponadto jeden szczególny przypadek, a mianowicie obserwację uczestniczącą. Obserwacja uczestnicząca może mieć postać jawną bądź ukrytą.

Techniki gromadzenia materiałów można podzielić na:

  • niestandaryzowane, do których zaliczamy notatki, opisy, rejestrację dźwiękową lub fotograficzną,
  • standaryzowane, do których zaliczamy arkusz obserwacyjny, dziennik obserwacji;

b)      wywiad „jest rozmową badającego z respondentem lub respondentami według opracowanych wcześniej dyspozycji lub w oparciu o specjalny kwestionariusz”[3]. Celem wywiadu jest głównie poznanie faktów, opinii i postaw danej społeczności. Materiał ten pozwala na analizę układów i zależności między zjawiskami. Typy wywiadów:

  • wywiad skategoryzowany zapewnia ścisłość i porównywalność danych ze względu na konkretne pytania oraz kolejność ich zadawania. Zaliczamy tutaj wywiad jawny,
  • wywiad nieskategoryzowany (swobodne rozmowy według dyspozycji – pytania otwarte).

W zależności od ilości osób biorących udział w wywiadzie wyróżniamy wywiady indywidualne i zbiorowe. Wywiad stosujemy gdy obiektem badań są postawy, motywacje, zależności;

c)      ankieta „jest techniką gromadzenia informacji polegającą na wypełnianiu, najczęściej samodzielnie przez badanego, specjalnych kwestionariuszy, na ogół o wysokim stopniu standaryzacji, lub częściej bez obecności ankietera”[4]. Pytania w ankiecie powinny być konkretne, obejmujące jeden problem. Najczęściej są zamknięte i zawierają kafeterię, czyli zestaw możliwych odpowiedzi. Ankietę może wypełniać respondent bądź sam badający;

d)     badanie dokumentów i materiałów „jest techniką badawczą służącą do gromadzenia wstępnych, ilościowych a także opisowych informacji o badanej instytucji czy zjawisku wychowawczym. Jest także techniką poznawania biografii jednostek i opinii wyrażonych w dokumentach. Samodzielnie rzadko może występować w roli instrumentu naukowego poznania.”[5]. Wyróżniamy dwa rodzaje dokumentów –dokumenty kronikarskie i dokumenty opiniodawcze. Do pierwszych zalicza się „wszelkie materiały statystyczne, obrazujące określone sytuacje, dokumentujące fakty i działania”[6] danej placówki czy zjawiska. Natomiast do dokumentów opiniodawczych zaliczamy wszystkie notatki, zapiski (listy, pamiętniki, wspomnienia, wypowiedzi na określony temat) powstałe bez udziału badającego lub z udziałem o charakterze inspirującym;

e)      analiza treści „jest techniką badawczą służącą do obiektywnego, systematycznego i ilościowego opisu jawnej treści przekazów informacyjnych”[7]. Treść dokumentów może wyrażać analizę rozwoju wewnętrznego autora, cech psychicznych, motywacji czy postaw. Analiza treści obejmuje zarówno jednostki jak również grupy społeczne. Belerson wyróżnia trzy sposoby podejścia do analizy zebranego materiału: w pierwszym badacz jest zainteresowany cechami samej treści, w drugim podejmuje próbę sformułowania wniosków o autorze, natomiast w trzecim swoją uwagę poświęca odbiorcom treści bądź skutkom jej działania.[8];

f)       techniki projekcyjne. „Projekcyjna metoda badania osobowości polega na przedstawieniu badanemu sytuacji bodźcowej, nie mającej dlań znaczenia arbitralnie ustalonego przez eksperymentatora, ale zarazem takiej, która będzie mogła nabrać znaczenia przez to, iż osobowość badanego narzuci jej swoje indywidualne znaczenie i organizację”[9] (za Nowak 1965, s.169). Celem tej techniki jest poznanie postaw indywidualnych i zbiorowych poprzez wprowadzenie bodźca między badającego a  badanego, który spowoduje reakcje u badanego. Siła tych reakcji, ich natężenie oraz charakter interesują badacza. Techniki projekcyjne najczęściej stosuje się w psychologii klinicznej i eksperymentalnej.

W niniejszych badaniach przyjęto za metodę badawczą – sondaż diagnostyczny.

Iza Machnicka wyróżnia następujące typy badań sondażowych[10]:

a)      sondaże jednorazowe na próbie nieważonej. Polegają na wyborze co n-tej osoby z jakiegoś zbioru. Poznajemy wówczas rozkład interesujących nas cech w badanej zbiorowości, przeprowadzamy korelacje tych cech z innymi pytaniami dotyczącymi problemu,

b)      sondaże jednorazowe na próbie ważonej. Dobiera się tutaj pewne określone grupy zbiorowości, mające specjalne znacznie dla naszych badań,

c)      sondaże na próbach kontrastowych. Polegają na pobieraniu prób z grup różniących się zasadniczo z punktu widzenia pewnej zmiennej (np. dzieci z bardzo dobrymi wynikami w nauce i dzieci ze słabymi wynikami w nauce),

d)     sondaże powtarzane. Polegają one na powtarzaniu badań albo z tą samą grupą badanych (badania panelowe) albo też z nową grupą (badanie trendów).

Do głównych technik badawczych w metodzie sondażu diagnostycznego zaliczamy:

  • wywiad kwestionariuszowy,
  • ankietę.

W przyjętej metodzie sondażu diagnostycznego na próbie ważonej zastosowano następujące techniki badawcze:

  • kwestionariusz wywiadu,
  • ankietę.

[1] Tamże, s. 86.

[2] Tamże, s.  86.

[3] Tamże, s. 92.

[4] Tamże, s. 96.

[5] Tamże, s. 98.

[6] Tamże, s. 98.

[7] Cyt. za: T. Pilch, T. Bauman, Zasady badań…, s. 100.

[8] Tamże, s.101.

[9] Tamże, s.102.

[10] I. Machnicka, Metoda sondażu w pedagogice empirycznej, w: Metodologia pedagogiki społecznej, red. R. Wroczyński, T. Pilch, Warszawa – Wrocław – Kraków – Gdańsk 1974, s. 136.

Wykorzystanie w przyszłej edukacji wiedzy o zawodach zdobytej w wieku przedszkolnym

Ciekawe wydaje się również zapytanie rodziców o to, czy wiedza o zawodach, jaką zdobywa dziecko w przedszkolu, może mu się przydać w przyszłej edukacji. Badani odpowiedzieli w następujący sposób |Wykres nr 27|:

Wykres nr 27. Wykorzystanie w przyszłej edukacji wiedzy o zawodach zdobytej w wieku przedszkolnym według opinii rodziców.

prace

Źródło: opracowanie własne.

Prawie połowa, 45% (9 osób) badanych wybrała odpowiedź: raczej tak, czyli uważa, że prawdopodobnie taka wiedza może przydać się dzieciom w przyszłości. Odpowiedź –zdecydowanie tak – takie informacje przydadzą się w życiu dorosłym zaznaczyło 40% ankietowanych (8 osób). Dwie osoby (10%) odpowiedziały: nie wiem, a jedynie 5% (1 osoba) uważa, że taka wiedza raczej się nie przyda. Do wyboru była również odpowiedź: nie, ale tej nie zaznaczył żaden z opiniodawców.

Myślę, że wiedza związana ze światem pracy i światem zawodów w stopniu zdecydowanym może przydać się dzieciom w dorosłym życiu. Część z nich, na ich podstawie może kontynuować poszerzanie wiedzy i doświadczeń o wybranym przez siebie zawodzie. Mogą to być również doświadczenia, z których w przyszłości wykształcą się pasje i zainteresowania.

Omawiając zagadnienia związane z organizowaniem i realizowaniem preorientacji zawodowej, kwestionariusz ankiety skierowałam nie tylko do rodziców, ale także do kadry pedagogicznej. Przygotowując zestaw pytań, na celu miałam przede wszystkim sprawdzenie, w jak dużym stopniu nauczyciele realizują problematykę związaną ze światem pracy i światem zawodów.

Nowy typ szkoły – gimnazjum

Nowy ustrój szkoły nie jest celem reformy. Jest środkiem prowadzącym do osiągnięcia oczekiwanych efektów. Szkołą, która stała się symbolem reformy, jest gimnazjum.

Nic dziwnego – to właśnie gimnazjum pozwala na osiągnięcie głównych celów reformy: podniesienia poziomu kształcenia, wyrównanie szans w dostępie do edukacji, wyższą jakość oświaty.

Nowa sieć szkół, zwłaszcza gimnazjów, jest szansą głównie dla terenów wiejskich. Wcześniej znaczna część dzieci, mieszkających na wsi po szkole podstawowej wybierała szkołę zawodową. Było to wynikiem wielu czynników, m.in. niskiego poziomu nauczania niektórych wiejskich szkół, w których funkcjonowały klasy łączone, brak wykształconej kadry, a baza szkolna i wyposażenie nie dawały szans na właściwe przygotowanie absolwentów do zdania egzaminów do szkół średnich do rozmieszczenia ludności. Ponad 98% uczniów liceów ogólnokształcących to uczniowie szkół miejskich. Na terenach wiejskich istnieją głównie szkoły rolnicze.

Utworzenie gimnazjów wyrównuje szanse młodzieży wiejskiej. Każde bowiem dziecko, niezależnie od miejsca zamieszkania, jest lub będzie uczniem gimnazjum, szkoły właściwie wyposażonej, posiadającej dobrze przygotowaną kadrę i odpowiednią, nowoczesną bazę. W takich warunkach uczniowie będą dobrze przygotowani do nauki w szkołach średnich. W przyszłości na bazie niektórych gimnazjów będą tworzone licea profilowane – w ten sposób liczba tych szkół na terenach wiejskich znacznie wzrośnie.

Nowy ustrój szkolny jest trójszczeblowy. Podobny istniał w Polsce w okresie międzywojennym. Również w większości krajów Europy dzieci przechodzą przez trzy kolejne stadia nauczania. W takim systemie szkoły obejmują grupy dzieci i młodzieży na tym samym etapie rozwój psychicznego i fizycznego. To pozwala dostosować organizację szkół, programy i metody nauczania, metody oceniania oraz programy wychowawcze do specyficznych potrzeb każdej grupy dzieci. Szkoły powinny być różne, tak jak różne są oczekiwania dzieci w różnym wieku.

Przedmiot i cel badań

Przedmiot i cel badań to jeden z istotniejszych elementów prac licencjackich. Poniżej przykład z pracy o paleniu tytoniu przez młodzież.

Celem niniejszej pracy jest próba odpowiedzi na pytanie: jak rozpowszechnione jest zjawisko nikotynizmu wśród młodzieży szkół podstawowych (na podstawie badań własnych przeprowadzonych wśród uczniów klas ósmych wybranych szkół podstawowych w Tarnobrzegu i Rytwianach). W tym celu przeprowadziłam badania, których zadaniem było w szczególności:

  1. dokonanie oceny jakościowej i ilościowej palenia papierosów wśród młodzieży klas ósmych szkoły podstawowej w zależności od miejsca zamieszkania;
  2. przedstawienie społecznych i demograficznych cech osób palących i niepalących;
  3. poznanie motywów palenia lub niepalenia papierosów;
  4. określenie czynników mających wpływ na inicjację nikotynową;
  5. określenie wpływu inicjacji nikotynowej na dalszy rozwój nałogu;
  6. poznanie okoliczności palenia papierosów;
  7. określenie rodzinnych i środowiskowych uwarunkowań nikotynizmu mających wpływ na rozwój nałogu wśród badanej młodzieży;
  8. poznanie opinii młodzieży na temat zakazu palenia papierosów w niektórych miejscach publicznych.

Pojęcie „szkoły”

W. Okoń definiuje szkołę następująco: „instytucja oświatowo- wychowawcza, zajmująca się kształceniem i wychowaniem dzieci, młodzieży i dorosłych, stosownie do przyjętych w danym społeczeństwie celów i zadań oraz koncepcji oświatowo- wychowawczych i programów” ( W. Okoń, 1996, s. 275).

Pojęcie szkoły należy do bardziej wieloznacznych pojęć współczesnego języka. Obecny kontekst rozważań jest jednak właściwym miejscem do zwrócenia uwagi na jedną z najistotniejszych dwuznaczności tego pojęcia. Otóż zasadniczo ma ono dwojaki sens: instytucjonalny oraz strukturalny. ( R. Schulz, 1996, s. 192)

Szkoła w ujęciu instytucjonalnym oznacza pewną specyficzną pod względem programu i organizacji formę przekazu kulturowego, realizowaną w nowoczesnym społeczeństwie za pośrednictwem wyspecjalizowanych czynności nauczania i uczenia się.

Natomiast w ujęciu strukturalnym ” szkoła” może oznaczać grupę społeczną, system społeczny, układ organizacyjny, w obrębie którego i poprzez który dokonują się nowoczesne procesy przekazu kulturowego.

Szkolnictwo jest jednym z podstawowych systemów społecznych którego zadaniem jest sprzyjanie optymalnemu rozwojowi sił i zdolności poznawczych ludzi, przygotowanie do samorealizacji, zaspokajania ich potrzeb, i dążeń, uwarunkowanie ich myślenia oraz działania na problemy i wyzwania przyszłości. Dlatego każdą szkołę można i trzeba traktować jako cząstkę całego szkolnictwa, stanowiącego system szkolny kraju lub choćby jakiegoś regionu, a zarazem jako mikrosystem, mający pewną autonomię, właściwą dla swoistych potrzeb i możliwości rozwojowych środowiska.

Wśród definicji systemu szkolnego najczęściej wyodrębnia się aspekty instytucjonalne. Tak więc na przykład J. Szczepański przez system szkolny rozumie ” układ szkół od przedszkoli do studiów podyplomowych”. ( R. Schulz, cyt. za J. Szczepańskim, 1996, s. 196).

Według T. Wilocha system szkolny to ” swoisty układ instytucji powołany do realizacji celów pedagogicznych jakiegoś kraju”. ( R. Schulz cyt. za T. Wilochem, 1996, s. 196).

Z kolei W. Okoń sądzi, iż wymienione pojęcie oznacza ” ogół szkół i przedszkoli wraz z nauczycielami, uczniami ( studentami), programami, bazą lokalną terenową, instytucjami społecznymi i kulturowymi” ( R. Schulz, cyt. za W. Okoniem, 1996, s. 196).

Szkoła to cenne urządzenie społeczne to układ społeczny o znacznej trwałości, ale wymagający ciągłej diagnozy złożonych i realizowanych funkcji. Musi być przedmiotem oceny społecznej i specjalistycznej przy zastosowaniu kryteriów ” szkolnych i życiowych”.

            W systemie oświaty każdego kraju istotną rolę odgrywają dwa nakładające się na siebie procesy: proces socjalizacji oznaczający całość wpływów środowiska społecznego i kulturowego, które spontanicznie uczą jednostkę przystosowania do grupy, do obyczajów i zwyczajów, do wzorów postępowania – tak aby mogła zaspokoić swoje potrzeby i współżyć z ludźmi oraz proces wychowania, czyli intencjonalnego kształtowania osobowości w stosunku wychowawczym między wychowankiem a wychowawcą według przyjętego ideału wychowawczego. ( J. Szczepański, 1975, s. 21)